Over het werk

Echakhch analyseert culturele symbolen en de gelaagdheid van een multiculturele identiteit. Door betekenislagen systematisch af te pellen, probeert zij tot een essentiële kern te komen. Elk werk wordt zo een oefening in reductie. Zij associeert de Franse identiteit met ornament, geometrie en rigide systemen, die zij contrasteert met wanorde als een ruimte van mogelijkheden. Via deze vorm van deconstructie onderzoekt zij thema's als nationaliteit, globalisering en culturele verschillen. Zo verwijdert zij bijvoorbeeld het centrale gedeelte van islamitische gebedstapijten, waardoor enkel de decoratieve randen overblijven.

De hemel verschijnt voor het eerst als beeldmotief in La Dépossession (2014). Het werk vertrekt van een instortend theaterdecor en verwijst rechtstreeks naar de ontmanteling van het spektakel en de theatrale illusie. In een latere installatie in Toronto krijgt de hemel echter een materiële vorm: het hemelse motief verandert van voorstelling in object, een object dat ook vernietigd kan worden. Daardoor verliest een element dat we dagelijks zien en als vanzelfsprekend ervaren zijn vertrouwde stabiliteit.

Een terugkerend kenmerk in Echakhchs oeuvre is dat een muurschildering zich uitbreidt over de vloer. Tijdens de laatste Biënnale van Istanboel paste zij dit principe toe in Crowd Fade (2017). Ook in À chaque stencil sa révolution (2008) hanteert zij een vergelijkbare werkwijze, waarbij zij de toeschouwer letterlijk in het werk betrekt en de sporen van de artistieke handeling laat doorlopen in de ruimte van de bezoeker.

Met de reeks Underneath grijpt Echakhch terug naar de tondo, een cirkelvormig formaat dat zijn oorsprong vindt in de Italiaanse kunst van de vijftiende en zestiende eeuw. Traditioneel werd dit formaat gebruikt voor voorstellingen van de Madonna met Kind en voor grafmonumenten. Zij gebruikte deze vorm voor het eerst tijdens haar tentoonstelling Tkaf(2012) in Galerie Kamel Mennour, waar de werken de titel Tambour droegen.

De Tambours herinterpreteren de traditionele plafondtondo, waarin vroeger een hemelse lucht werd afgebeeld. In plaats daarvan laat Echakhch zwarte inktdruppels, gestuurd door de zwaartekracht, over het doek lopen. De hemel verandert zo in een donker doelwit en roept herinneringen op aan het Amerikaanse abstract expressionisme van de jaren 1950, in het bijzonder aan het werk van Jackson Pollock.

In de reeks Underneath keert de hemel echter terug in een rustgevend azuurblauw. De werken zijn uitgevoerd in fresco en verwijzen zowel naar het culturele geheugen als naar de historische symboliek van de tondo als teken van volmaaktheid. Het Italiaanse begrip sotto in sù ("van beneden naar boven") klinkt door in deze werken, waarin de hemel vervormd lijkt alsof hij wordt bekeken door een kijkgaatje. Een denkbeeldige centrifugale kracht duwt het blauwe hemelvlak naar de randen van de cirkel, terwijl het geschraapte en beschadigde fresco de onderliggende lagen zichtbaar maakt. Een tweede betekenis van Underneath ("wat eronder ligt").

De toeschouwer wordt eerst gekalmeerd door het heldere azuurblauw, vervolgens verontrust door een grijs netwerk van sporen en tenslotte opnieuw aangetrokken door de zichtbare tekenen van beschadiging en spanning. Door deze symbolische instorting van de hemel ontstaat een gevoel van desoriëntatie, waardoor de kijker wordt geconfronteerd met de tastbare, materiële werkelijkheid van het kunstwerk.

Latifa Echakhch

Artist Talk

Portfolio